 |
| Photo by Jane Korsak on Unsplash |
Diabetes atau lebih dikenali sebagai penyakit kencing manis ialah sejenis penyakit kronik yang berlaku apabila paras glukosa atau gula dalam darah seseorang terlalu tinggi. Keadaan ini berlaku apabila badan tidak menghasilkan insulin yang mencukupi atau tidak dapat menggunakan insulin dengan berkesan.
Glukosa merupakan sumber tenaga yang diperlukan oleh sel-sel badan untuk menjalankan pelbagai fungsi. Namun begitu, glukosa memerlukan bantuan insulin supaya dapat digunakan dengan baik oleh badan.
Apabila insulin tidak mencukupi atau tidak berfungsi dengan berkesan, glukosa akan terkumpul dalam darah. Jika keadaan ini berterusan tanpa kawalan yang baik, ia boleh menjejaskan kesihatan dan menyebabkan pelbagai komplikasi.
Apakah Fungsi Pankreas?
Pankreas ialah organ yang terletak di belakang perut. Organ ini mempunyai dua fungsi utama, iaitu membantu proses pencernaan makanan dan menghasilkan hormon yang diperlukan oleh badan.
Antara fungsi pankreas ialah:
- Membantu proses pencernaan: Pankreas menghasilkan enzim pencernaan yang membantu memecahkan makanan supaya nutrien dapat diserap oleh badan.
- Menghasilkan hormon insulin: Insulin membantu mengawal paras glukosa dalam darah dengan membolehkan sel-sel badan menggunakan glukosa sebagai sumber tenaga.
Apakah Fungsi Insulin dalam Badan?
Insulin ialah hormon yang dihasilkan oleh pankreas. Hormon ini membantu glukosa daripada aliran darah memasuki sel-sel badan untuk digunakan sebagai tenaga.
Untuk memahami fungsi insulin dengan lebih mudah, bayangkan insulin seperti anak kunci yang membuka pintu.
Glukosa pula boleh diibaratkan sebagai sumber tenaga yang perlu memasuki sel. Insulin membantu membolehkan glukosa digunakan oleh sel-sel tertentu dalam badan.
Apabila insulin tidak mencukupi atau sel badan tidak memberikan tindak balas yang baik terhadap insulin, glukosa sukar dikawal dan paras gula dalam darah boleh meningkat.
Keadaan apabila sel badan kurang responsif terhadap insulin dikenali sebagai rintangan insulin atau insulin resistance.
Rintangan insulin merupakan salah satu ciri penting diabetes jenis 2. Dalam keadaan ini, pankreas mungkin masih menghasilkan insulin, tetapi badan tidak dapat menggunakannya dengan berkesan. Lama-kelamaan, penghasilan insulin juga boleh menjadi tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan badan.
Bagaimana Diabetes Berlaku?
Diabetes berlaku apabila badan tidak dapat mengawal paras glukosa dalam darah dengan baik. Keadaan ini boleh berlaku melalui beberapa mekanisme yang berbeza.
1. Badan tidak menghasilkan insulin yang mencukupi
Dalam diabetes jenis 1, sistem imun badan menyerang sel pankreas yang menghasilkan insulin. Akibatnya, badan menghasilkan insulin yang sangat sedikit atau langsung tidak menghasilkannya. Penghidap diabetes jenis 1 memerlukan rawatan insulin untuk terus hidup.
2. Badan tidak dapat menggunakan insulin dengan berkesan
Dalam diabetes jenis 2, sel-sel badan menjadi kurang responsif terhadap insulin. Keadaan ini menyebabkan glukosa sukar digunakan oleh sel dan paras gula darah meningkat. Apabila penyakit berkembang, pankreas juga mungkin tidak dapat menghasilkan insulin yang mencukupi.
Walaupun kedua-dua keadaan ini boleh menyebabkan paras glukosa darah meningkat, punca dan rawatannya tidak semestinya sama.
Apakah Kesan Paras Gula Darah yang Tinggi?
Paras glukosa yang tinggi dalam darah boleh menyebabkan beberapa gejala, antaranya:
- Mudah berasa letih.
- Kerap berasa dahaga.
- Kerap membuang air kecil.
- Mengalami penglihatan kabur.
- Mengalami penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas.
Walau bagaimanapun, tidak semua penghidap diabetes mengalami gejala yang ketara. Diabetes jenis 2, khususnya, boleh berkembang secara perlahan-lahan sehingga seseorang tidak menyedari dirinya menghidap penyakit tersebut.
Jika paras gula darah kekal tinggi dalam tempoh yang lama, salur darah dan saraf boleh mengalami kerosakan. Diabetes juga boleh meningkatkan risiko komplikasi yang melibatkan mata, buah pinggang, jantung dan kaki.
Oleh sebab itu, pemeriksaan kesihatan dan ujian darah penting untuk mengesan diabetes lebih awal, terutamanya bagi mereka yang mempunyai faktor risiko.
Kesimpulan
Secara ringkasnya, diabetes atau kencing manis ialah penyakit kronik yang berkaitan dengan masalah penghasilan insulin atau keupayaan badan menggunakan insulin dengan berkesan. Keadaan ini menyebabkan paras glukosa dalam darah meningkat dan boleh menjejaskan pelbagai organ jika tidak dikawal dengan baik.
Memahami fungsi pankreas, peranan insulin dan bagaimana glukosa digunakan oleh badan merupakan langkah awal untuk mengenali penyakit diabetes.
Jika mengalami gejala yang mencurigakan atau mempunyai kebimbangan tentang paras gula darah, dapatkan pemeriksaan daripada doktor atau petugas kesihatan. Diagnosis diabetes perlu dibuat melalui ujian yang sesuai dan bukannya berdasarkan gejala semata-mata.
Penafian: Artikel ini bertujuan untuk memberikan maklumat kesihatan umum dan bukan pengganti nasihat, diagnosis atau rawatan daripada profesional kesihatan.
Rujukan:
Wan Hassan Wan Ismail (2017). Memahami Diabetes - Panduan mengurus diabetes, tip & kehidupan yang lebih sihat. Terbitan Telaga Biru.
0 comments